ARTIKULO BENTE TRES: Toyang feat. Gregoria Montoya

“They tried to tell us we’re too young, too young to really be in… WAR?”

Sino ba itong itatampok natin? Ngayon kikilalanin natin si Gregoria Montoya, isang rebolusyonarya, at ang ikalawang babaeng itatampok natin sa Artikulo.

Bago tayo magpatuloy, narinig ko lang ang pangalang Gregoria Montoya noong elementarya pero hindi ko alam kung anong nagawa niya, kung sino siya. Ilang taon lang ang nakaraan sa isang History Quiz Bee sa isang unibersidad sa Maynila, kinuwento ang buhay ng isang babaeng heneral ng rebolusyon. Nagpakita siya sa choices pero pinili namin siya dahil sa tingin namin siya lang ang tama sa mga pagpipilian. Kami lang ang nakasagot ng tama. Dahil diyan, nagsaliksik kami ukol sa buhay ni Henerala Montoya. Kilalanin na natin siya.

Bahay Namin Maliit Lamang

Si Gregoria Montoya ay ipinanganak noong ika-28 ng Nobyembre, 1863 sa Kawit, Cavite sa isang mag-asawang magsasakang sina Atanacio Montoya at Jacoba Patricio. Dahil sa kaniyang kinasanayan, naging masipag at malakas na babae si Montoya – sa pisikal man at emosyonal na estado.

Mahal ko si Toyang

Di nagtagal, nagpakasal si Montoya sa isang mestisong Tsinong nagngangalang Cirilo Ayson. Sadyang malupit ang kapalaran nila. Namatay si Cirilo matapos ang anim na taon nilang pagsasama. Naiwan kay Montoya ang apat na anak nilang anak na sila Pedro, Patricio, Marino at Francisco.

Kahit Namomroblema Basta’t Kami ay Magkasama

Matapos ang limang taon, napangasawa niya si Pedro Cacpal at nagkaanak sila noong 1894. Naging masaya ang kanilang relasyon kahit hindi sila kasal. Hindi nila alam na mabilis na matatapos ang kanilang kuwento.

We’re Not Toyang At All

Nang sumiklab ang rebolusyon noong 1896, sumapi sa paksyon ng Magdalo si Montoya. Pinangunahan niya ang Magdalo sa Labanan sa Imus kung saan nakakuha sila ng 13 armas mula sa kalaban. Dahil sa katapangang ipinakita, bumilib sa kanya si Emilio Aguinaldo. Dahil dito, binigyan siya ng isang trabaho. Inutusan siya ni Aguinaldo na gibain ang isang tulay sa Ilog Mabolo na humuhiwalay sa Binakayan at Kawit mula sa Bacoor. May pinadala kasing napakalaking puwersa sa Bacoor si Gobernador Heneral Ramon Blanco para matapos na ang rebolusyon. Kailangan nilang masira ang tulay.

Una, natanggal na nila ang mga kahoy na bumubuo sa tulay. Ang natira na lang ay mga malalaking beams na halos 40 talampakan ang haba. Nag-ala-wonderwoman itong si Montoya! Siya ang nagbuhat sa isang banda ng beam samantalang napakaraming lalaki ang bumuhat sa kabilang dulo. Tinapon nila ito sa ilog.

Noong Nobyembre 10, 1896, kasama ang tatlumpong Katipunero (kasama na rin dun ang isang bandidong si Hermogenes Saguilayan) nagtungo sila sa Noveleta. Pinadala sila roon upang tulungan ang isang batalyong pinamumunuan ni Koronel Luciano San Miguel upang kalabanin ang tropa ni Heneral Diego de los Rios (si De los Rios rin ang huling gobernador heneral ng Pilipinas).

Sa isang malawak na palayan sa Calero, Noveleta, malapit sa pangpang ng Dalahican, tumayo si Montoya habang hawak hawak ang bandila ng Katipunan at hawak sa kabilang kamay ang isang bolo. Kaso, natamaan siya ng bala ng kanyon sa kanyang puson. Sa parehas na labanan rin namatay ang kaniyang kabiyak na si Cacpal.

Dahil sa kaniyang kabayanihan, sinasabi ng ilan na prinomote ni Aguinaldo si Montoya bilang heneral at naging tanging babaeng heneral ng rebolusyon. Ngunit ayon naman sa iba, naging henerala rin diumano si Agueda Kahabagan ng Laguna. Kung siya man ang nag-iisang henerala o hindi, itinayo niya ang bandera ng kababaihang nagpakita ng katapangan sa larangan ng digmaan. Ipinangalan sa kaniyang ang isang daan sa lugar na kanyang kinalakihan.

Sources:

Batungbakal, Luisito. 6 Badass Filipina Warriors You’ve Never Heard Of. Retrieved from https://goo.gl/OtTc51.

Saulo, A.B. Gregoria Montoya: Only Woman General of the Revolution. Philippine Free Press October 9, 1971.

Soriano, Rafaelita. Women in the Revolution. Quezon City: Printon Press, 1995.

Featured Image: An Image of General Gregoria Montoya. Photo taken by Prof. Michael Charleston “Xiao” Chua.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s